Lek. Wojciech Michalak
specjalista urolog, certyfikowany operator robota chirurgicznego da Vinci
Nietrzymanie moczu
Nietrzymanie moczu dotyczy przede wszystkim kobiet – szczególnie po 40. roku życia, po porodach i w okresie menopauzy.
Zdarza Ci się mimowolny wyciek moczu podczas kaszlu, śmiechu lub wysiłku?
Nie bagatelizuj objawów – to częsty problem, który można skutecznie leczyć.
Nietrzymanie moczu to dolegliwość polegająca na niekontrolowanym wycieku moczu, który pojawia się niezależnie od woli danej osoby. Problem może mieć różne nasilenie, od sporadycznego popuszczania podczas kaszlu, śmiechu czy wysiłku fizycznego, po częstsze epizody istotnie ograniczające codzienne funkcjonowanie. Zaburzenie to zdecydowanie częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn. Ma to związek z budową anatomiczną, przebytymi ciążami i porodami, a także zmianami hormonalnymi zachodzącymi w okresie menopauzy, które wpływają na osłabienie mięśni dna miednicy. U mężczyzn nietrzymanie moczu występuje rzadziej, najczęściej w przebiegu chorób prostaty lub po leczeniu operacyjnym.
Objawy
Nietrzymanie moczu nie jest jednorodnym schorzeniem. Choć objawem wspólnym jest mimowolny wyciek moczu, mechanizm jego powstawania może być różny w zależności od rodzaju schorzenia:
Wysiłkowe nietrzymanie moczu – Do wycieku dochodzi w sytuacjach, gdy nagle wzrasta ciśnienie w jamie brzusznej. Objawy pojawiają się m.in. podczas kaszlu, kichania, śmiechu, podnoszenia ciężkich przedmiotów czy aktywności fizycznej.
Nietrzymanie moczu z naglącym parciem (inaczej zespół pęcherza nadreaktywnego) – Charakteryzuje się nagłą, trudną do powstrzymania potrzebą oddania moczu, po której w krótkim czasie może nastąpić wyciek. Przyczyną jest nadmierna kurczliwość mięśnia pęcherza. Bodźcem wyzwalającym parcie może być np. dźwięk lejącej się wody lub zmiana pozycji ciała.
Mieszane nietrzymanie moczu – Łączy cechy różnych typów nietrzymania moczu – najczęściej wysiłkowego oraz naglącego. Objawy mogą występować naprzemiennie lub jednocześnie.
Diagnostyka
Rozpoznanie rodzaju nietrzymania moczu opiera się przede wszystkim na szczegółowym wywiadzie lekarskim, obejmującym charakter objawów, ich nasilenie, częstotliwość oraz sytuacje, w których dochodzi do wycieku. Istotne znaczenie ma także badanie przedmiotowe oraz analiza dotychczasowych chorób i przebytych zabiegów.
Podstawą diagnostyki nietrzymania moczu są badania badania laboratoryjne moczu, badanie ogólne oraz posiew w celu wykluczenia infekcji. W diagnostyce przydatne są również badania obrazowe – USG układu moczowego, pozwalające ocenić budowę pęcherza i ilość zalegającego moczu po mikcji. W przypadku bardziej złożonych problemów lekarz specjalista może zlecić wykonanie badań urodynamicznych, które umożliwiają ocenę pracy pęcherza i cewki moczowej podczas napełniania i opróżniania, a także dodatkowe konsultacje specjalistyczne, np. neurologiczne lub ginekologiczne. Diagnostyka pozwala określić mechanizm zaburzenia i dobrać optymalną metodę leczenia – zachowawczą, farmakologiczną lub zabiegową.
Leczenie
Dobór odpowiedniego leczenia zależy od rodzaju schorzenia oraz mechanizmu odpowiedzialnego za występowanie objawów. Na podstawie wyników badań i wywiadu z pacjentem lekarz specjalista dobierze najskuteczniejszą metodę terapii.
Podstawą leczenia nietrzymania moczu jest rehabilitacja uroginekologiczna, ponieważ koncentruje się ona na usunięciu przyczyny problemu, a nie wyłącznie na łagodzeniu jego objawów. Odpowiednio prowadzona terapia pozwala na wzmocnienie oraz prawidłową aktywację mięśni dna miednicy, które odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu kontroli nad pęcherzem. Indywidualnie dobrany program ćwiczeń, połączony z edukacją w zakresie prawidłowych nawyków dnia codziennego, znacząco zwiększa skuteczność leczenia i zmniejsza ryzyko nawrotów dolegliwości. Rehabilitacja uroginekologiczna często stanowi pierwszy i niezwykle ważny etap terapii, który w wielu przypadkach pozwala uniknąć leczenia farmakologicznego lub zabiegowego.
Możliwości leczenia nietrzymania moczu
Wysiłkowe nietrzymanie moczu
- Taśmy TOT/TVT
- Rehabilitacja dna miednicy
Nietrzymanie moczu z naglącym parciem
- Leczenie farmakologiczne
- Ostrzyknięcie pęcherza toksyną botulinową
Mieszane nietrzymanie moczu
- Leczenie farmakologiczne
- Taśmy TOT/TVT
Nietrzymanie moczu u mężczyzn
Nietrzymanie moczu u mężczyzn występuje rzadziej niż u kobiet i najczęściej stanowi powikłanie leczenia operacyjnego w obrębie gruczołu krokowego. Do utraty kontroli nad oddawaniem moczu może dojść zwłaszcza po radykalnej prostatektomii[link wew], czyli całkowitym usunięciu prostaty, a znacznie rzadziej po przezcewkowej elektroresekcji gruczołu krokowego (TURP). Zabiegi te mogą wpływać na funkcjonowanie zwieracza cewki moczowej oraz struktur odpowiedzialnych za utrzymanie moczu. Objawy mają zwykle charakter wysiłkowy, wyciek pojawia się podczas kaszlu, śmiechu, podnoszenia ciężarów czy aktywności fizycznej.
